Kongres ASCO to w ocenie wielu specjalistów najważniejsze światowe wydarzenie poświęcone onkologii. To właśnie tam niejednokrotnie specjaliści przekazują informacje o przełomowych odkryciach czy terapiach. Jak co roku nie zabrakło silnej reprezentacji Narodowego Instytutu Onkologii prezentującej wyniki badań naukowych. Ale to nie wszystko – prof. Iwona Ługowska i prof. Piotr Rutkowski objęli w ASCO bardzo istotne stanowiska!
Od nauki do terapii – ASCO 2026
Tegoroczny kongres American Society of Clinical Oncology – ASCO 2026 – odbywał się pod hasłem
„The Science and Practice of Translation: Improving Cancer Outcomes Worldwide”. W medycynie
słowo „translation” (tłumaczenie, przełożenie) oznacza zwykle drogę od odkrycia naukowego do
praktyki klinicznej: od laboratorium, przez badania, aż do decyzji podejmowanej w zakresie
wyboru terapii. Ta interpretacja, ale i myśl przewodnia tegorocznego ASCO, idealnie wpisuje się
także w misję Narodowego Instytutu Onkologii – od stołu laboratoryjnego do łóżka pacjenta, która
towarzyszy nam od blisko 100 lat.
W wystąpieniu otwierającym prezydent ASCO Eric J. Small zwrócił jednak uwagę na szersze
znaczenie tego pojęcia. Tłumaczenie nauki to również przekładanie wiedzy między językami,
kulturami, regionami, systemami ochrony zdrowia i realiami codziennej praktyki. I tu także łatwo
doszukać się analogii do naszej codziennej działalności – regularnej aktywności naszych
ekspertów na arenie międzynarodowej oraz zacieśniania współpracy z ośrodkami w naszym
regionie i nie tylko.
Właśnie w tym kontekście szczególnie wyraźnie wybrzmiewa obecność i aktywność ekspertów
Narodowego Instytutu Onkologii podczas ASCO 2026, a był to udział na kilku poziomach
jednocześnie: w globalnym przywództwie ASCO, w prestiżowych sesjach edukacyjnych, w
prezentacji wyników badań klinicznych i real-world evidence oraz w międzynarodowej debacie o
tym, jak sprawić, by postęp w onkologii rzeczywiście docierał do pacjentów.
Prof. Piotr Rutkowski na czele International Affairs Committee ASCO
Jednym z ważniejszych wydarzeń dla polskiej onkologii podczas ASCO 2026 było objęcie przez
prof. Piotra Rutkowskiego funkcji przewodniczącego International Affairs Committee ASCO. To
rola o znaczeniu wykraczającym poza indywidualne wyróżnienie osiągnięć naukowych i
klinicznych Profesora Rutkowskiego. International Affairs Committee odpowiada za
międzynarodowy wymiar działalności ASCO: inicjatywy edukacyjne, naukowe, programy
wspierające rozwój onkologii w różnych regionach świata oraz działania służące poprawie jakości
leczenia. Prof. Rutkowski wygłosił również wykład w sesji State of the Art: Desmoid Fibromatosis Biology-Driven Management in a Shifting Treatment Landscape, wygłaszając wykład „Do No Harm”: Active Surveillance and Imaging Strategies.
Prof. Iwona Ługowska w dwóch kluczowych rolach w ASCO
Tegoroczny kongres przyniósł także wyjątkowe wyróżnienie dla prof. Iwony Ługowskiej, która
objęła dwie ważne funkcje w strukturach organizacji – została członkinią ASCO International
Education Committee, odpowiedzialnego za rozwój międzynarodowych inicjatyw edukacyjnych i
wymianę doświadczeń między specjalistami onkologii z całego świata. Ponadto została
zaproszona do udziału w TAPUR Study Molecular Tumor Board, czyli międzynarodowym zespole
ekspertów wspierających jeden z najważniejszych projektów ASCO w obszarze medycyny
precyzyjnej. Nominacje te są naturalnym rozwinięciem dotychczasowej działalności prof.
Ługowskiej, która kieruje pracami Multinational Tumor Boards w europejskim projekcie
Personalized Cancer Medicine, realizuje finansowany przez Agencję Badań Medycznych projekt
ONCOMAP o założeniach zbliżonych do badania TAPUR oraz rozwija działalność Molecular Tumor
Boards w Centrum Doskonałości Onkologii Precyzyjnej, którym kieruje w Narodowym Instytucie
Onkologii.
World Oncology Leaders Reunion – eksperci NIO jako jedyni uczestnicy z Polski!
Niezwykle ważnym elementem obecności ekspertów NIO na ASCO 2026 był również udział prof.
Iwony Ługowskiej i prof. Piotra Rutkowskiego w World Oncology Leaders Reunion.
To wydarzenie ma znaczenie symboliczne i praktyczne. Gromadzi liderów onkologii z różnych
krajów, tworząc przestrzeń do rozmowy o najważniejszych wyzwaniach: dostępie do
innowacyjnych terapii, badaniach klinicznych, medycynie precyzyjnej, jakości opieki,
nierównościach zdrowotnych i budowaniu współpracy ponad granicami. Obecność
przedstawicieli NIO w tym gronie pokazuje, że polskie doświadczenia, zarówno kliniczne, jak i
organizacyjne, są częścią globalnej dyskusji o przyszłości leczenia nowotworów.
ASCO, choć jest organizacją amerykańską, coraz mocniej rozwija model współpracy regionalnej,
w którym lokalne potrzeby nie są traktowane jako „peryferyjne”, ale jako źródło wiedzy o tym,
jak wdrażać nowoczesną onkologię w różnych warunkach organizacyjnych, ekonomicznych i
społecznych. Udział polskich ekspertów oznacza silniejszy głos naszego regionu w rozmowie o
edukacji onkologicznej, badaniach klinicznych, diagnostyce molekularnej i jakości opieki.
To właśnie tutaj hasło ASCO 2026 nabiera praktycznego znaczenia. „Tłumaczenie” nauki nie
kończy się na publikacji wyników badania. Prawdziwym wyzwaniem jest przełożenie ich na
systemy ochrony zdrowia o różnym poziomie zasobów, na decyzje refundacyjne, organizację
diagnostyki, dostęp do badań klinicznych i edukację kolejnych pokoleń specjalistów.
Rak piersi jako choroba dynamiczna: poster dr Katarzyny Pogody
Jednym z ważnych naukowych akcentów udziału przedstawicieli Narodowego Instytutu Onkologii
w ASCO 2026 była także prezentacja dr n. med. Katarzyny Pogody dotycząca zmian biologicznego
podtypu raka piersi po leczeniu neoadiuwantowym.
Badanie objęło 1504 chore z chorobą resztkową po terapii przedoperacyjnej. Analiza wykazała,
że u około jednej na siedem pacjentek dochodzi do zmiany biologicznego podtypu raka piersi
pomiędzy wyjściową biopsją a oceną materiału pooperacyjnego. Najczęściej zjawisko to
obserwowano u chorych z wyjściowo HER2-dodatnim rakiem piersi, gdzie odsetek zmian wyniósł
39,3%. Rzadziej dotyczyło ono raków luminalnych i potrójnie ujemnych.
Znaczenie tych wyników jest bardzo praktyczne. Rak piersi nie jest chorobą statyczną. Jego
biologia może zmieniać się pod wpływem leczenia, a decyzje terapeutyczne podejmowane po
operacji powinny możliwie najlepiej odzwierciedlać aktualny profil choroby. Dane przedstawione
przez dr Pogodę wzmacniają argumenty za ponowną oceną receptorów ER, PR i HER2 w chorobie
resztkowej po leczeniu neoadiuwantowym.
To kolejny przykład „translation” w rozumieniu ASCO 2026. Wynik badania nie jest tu jedynie
informacją biologiczną. Ma potencjał wpływać na realny proces decyzyjny: czy pacjentka powinna
otrzymać określone leczenie uzupełniające, czy dotychczasowa kwalifikacja biologiczna nadal jest
wystarczająca, czy potrzebna jest ponowna ocena materiału pooperacyjnego.
Real-world evidence i współpraca Europy Środkowo-Wschodniej
Podczas ASCO 2026 dr n. med. Aleksandra Konieczna zaprezentowała również plakat „Real-world
effectiveness and safety of first-line pembrolizumab plus chemotherapy in patients aged ≥65
years with metastatic TNBC”. Praca została przygotowana w ramach międzynarodowej
współpracy badawczej CEBCC, skupiającej ośrodki zajmujące się leczeniem raka piersi w krajach
Europy Środkowo-Wschodniej. W projekty realizowane w ramach tej współpracy aktywnie
zaangażowane są także polskie ośrodki, w tym Narodowy Instytut Onkologii w Warszawie,
Krakowie i Gliwicach.
Znaczenie tej pracy wykracza poza samą analizę jednej terapii. Badania rejestracyjne są
fundamentem współczesnej onkologii, choć nie zawsze w pełni odzwierciedlają codzienną
praktykę kliniczną. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów starszych, z chorobami współistniejącymi,
bardziej złożonym przebiegiem klinicznym i większym ryzykiem działań niepożądanych. Dane
real-world evidence pomagają odpowiedzieć na pytanie, jak nowoczesne leczenie działa poza
warunkami ściśle kontrolowanego badania klinicznego.
W przypadku pacjentek w wieku 65 lat i starszych z przerzutowym potrójnie ujemnym rakiem
piersi takie informacje są szczególnie ważne. Potrójnie ujemny rak piersi pozostaje jednym z
najbardziej wymagających podtypów choroby, a immunochemioterapia stała się istotnym
elementem leczenia części chorych. Analiza real-world może wspierać bardziej świadome decyzje
kliniczne, oparte nie tylko na wieku metrykalnym, ale na stanie ogólnym, chorobach
współistniejących, biologii nowotworu i oczekiwanych korzyściach leczenia. To ważne badanie,
także z perspektywy faktu, że Narodowy Instytut Onkologii bardzo intensywnie rozwija obszar
onkogeriatrii.
ASCO 2026 przypomniało, że nauka ma największą wartość wtedy, gdy zostaje przełożona na
lepsze decyzje, lepszą opiekę i lepsze wyniki leczenia. Obecność ekspertów Narodowego
Instytutu Onkologii podczas tegorocznego kongresu była właśnie takim przykładem: polska
wiedza, doświadczenie i badania stają się częścią globalnego wysiłku, którego celem jest poprawa
leczenia pacjentów z nowotworami – niezależnie od miejsca, w którym żyją.
