Ponad 917 tys. osób z roczników 2006–2017 zaszczepiło się przeciw HPV od uruchomienia programu, wynika z danych przedstawionych podczas Sejmowej Komisji Zdrowia. Szczepienia pozostają zalecane także w kalendarzu na 2027 r. Wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka wskazała możliwy termin wprowadzenia obowiązku szczepienia przeciwko HPV.
Kto dziś może się zaszczepić bezpłatnie?
Powszechny program działa od 1 czerwca 2023 r. Od września 2024 r. pierwszą dawkę w ramach programu mogą otrzymać dziewczęta i chłopcy od 9. urodzin do dnia poprzedzającego 14. urodziny. Bezpłatnie dostępne są dwie szczepionki: dwuwalentna Cervarix i dziewięciowalentna Gardasil 9. Program obejmuje dwie dawki podawane w odstępie od 6 do 12 miesięcy. Od 15 maja 2025 r. drugą dawkę można otrzymać bezpłatnie również po 14. urodzinach, jeśli szczepienie rozpoczęto przed nimi i zachowano wymagany odstęp. Regulują to Zasady programu Ministerstwa Zdrowia
Dziecko można zapisać bezpośrednio w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Jeśli szkoła organizuje szczepienia, wykonuje je współpracujący z nią zespół POZ po uzyskaniu zgody rodzica lub opiekuna. Młodzież, która ukończyła 14 lat i nie rozpoczęła szczepienia w programie, może do 18. urodzin otrzymać bezpłatnie Cervarix na receptę w ramach refundacji aptecznej.
Co mówią dane o szczepieniach dzieci i młodzieży?
Na posiedzeniu sejmowej Komisji Zdrowia 18 listopada wiceminister Katarzyna Kęcka podała, że od uruchomienia programu do 15 listopada 2026 r. w rocznikach 2006–2017 zaszczepiono 917 802 osoby, czyli 17,66% analizowanej populacji. W przedstawionym zestawieniu odsetek wynosił 21,3% wśród dziewcząt i 14,21% wśród chłopców. W roczniku 2011 przekroczył 34,5%, w roczniku 2012 wyniósł 33,75%, a w roczniku 2010 przekroczył 29%. Zestawienie obejmuje szeroką grupę roczników. W wystąpieniu podano liczbę zaszczepionych osób bez rozbicia tej wartości na osoby po pierwszej dawce i osoby po ukończeniu schematu.
W osobnej analizie roczników 2011–2012 resort podał średni szacunkowy wskaźnik na poziomie 36,2%. W poszczególnych powiatach wynosił on od 9,7% do 57,6%. Wśród miejsc z najwyższymi wynikami Kęcka wymieniła m.in. Wrocław, Słupsk, Gdańsk, Gdynię, Kraków i powiat poznański. Resort zapowiada kierowanie dodatkowych działań do powiatów z najniższymi wskaźnikami i wykorzystanie doświadczeń samorządów z najlepszymi wynikami.
Narodowa Strategia Onkologiczna zakłada objęcie szczepieniami przeciw HPV co najmniej 60% dziewcząt i chłopców do końca 2028 r. Minister Kęcka oceniła podczas obrad Komisji, że tego celu może nie udać się osiągnąć. Ministerstwo monitoruje zarówno rozpoczęcie, jak i ukończenie szczepień. Wiceminister zwróciła uwagę, że liczby wysłanych przypomnień czy zorganizowanych spotkań pokazują zasięg działań, a ich efekty trzeba oceniać na podstawie rzeczywiście wykonanych szczepień.
Szczepienia w szkołach i edukacja rodziców
W roku szkolnym 2024/2025 w programie uczestniczyło 5 207 szkół, czyli ok. 37,5% szkół podstawowych. W kolejnym roku szkolnym resort odnotował udział 4 778 szkół, w tym 629, które przystąpiły po raz pierwszy. Od września 2024 r. do końca czerwca 2026 r. w szkołach wykonano 150 480 szczepień. Ta liczba dotyczy wykonanych szczepień, więc nie określa liczby uczniów, którzy ukończyli pełny schemat.
Wiceminister edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz wskazała, że część szkół, które mają przychodnię w pobliżu, umawia szczepienia w POZ. MEN i MZ przygotowały materiały dla szkół i rodziców, w tym scenariusze lekcji oraz wzory zgód. W roku szkolnym 2026/2027 Ośrodek Rozwoju Edukacji planuje szkolenia dla nauczycieli dotyczące HPV i HIV. MEN pracuje również nad ulotką pokazującą, przed jakimi chorobami szczepienie może chronić dziewczęta i chłopców. To ważne przy niższym poziomie zaszczepienia chłopców. Zakażenie HPV może prowadzić m.in. do raka szyjki macicy oraz niektórych nowotworów głowy i szyi.
Katarzyna Kęcka wskazała też na dwa działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Program „Młodzi Świadomi” dotyczy profilaktyki zakażeń przenoszonych drogą płciową, w tym HPV. Z kolei „Tylko Pomyśl” ma uczyć uczniów szkół ponadpodstawowych, jak oceniać wiarygodność źródeł i rozpoznawać dezinformację. Centrum e-Zdrowia wysyła także opiekunom przypomnienia o rozpoczęciu lub dokończeniu szczepienia.
Młodzi dorośli. Czasowe finansowanie, ograniczona pula dawek
Od 1 października 2026 r. MZ uruchomiło finansowanie trzydawkowego szczepienia Cervarix dla młodych dorosłych po ukończeniu 18 lat i przed ukończeniem 26 lat, z warunkiem rozpoczęcia cyklu przed 25. urodzinami. Obwieszczenie przewiduje finansowanie do 31 maja 2027 r. Kęcka wyjaśniła na komisji, że była to akcja wykorzystująca wolne dawki i że pierwszą dawkę otrzymało 15 700 osób.
Dostępność dawek zależy od zapasów w przychodni. Według GIS dodatkowe 8 400 dawek stanowiło ostatnią transzę, a od 1 listopada sanepid przestał przyjmować nowe zapotrzebowania od świadczeniodawców. WSSE we Wrocławiu poinformowała następnie o wyczerpaniu puli i zakończeniu dystrybucji. Podany w obwieszczeniu termin określa okres finansowania. Osoby, które rozpoczęły cykl, powinny potwierdzić terminy kolejnych dawek w swojej przychodni.
Od kiedy szczepienie przeciw HPV będzie obowiązkowe?
W opublikowanym Programie Szczepień Ochronnych na 2027 r. HPV pozostaje wśród szczepień zalecanych. Projekt rozporządzenia MZ 1820 przewiduje objęcie obowiązkiem dziewcząt i chłopców od ukończenia 9. do ukończenia 15. roku życia. Ostateczny zakres zmiany, w tym roczniki objęte obowiązkiem i termin jego wprowadzenia, zależy od przyjętych przepisów.
W odpowiedzi na pytania posłów Minister Kęcka wskazała 2028 r. jako możliwy termin, uzależniony od decyzji i przygotowań organizacyjnych. Resort chce skoordynować ewentualną zmianę z nowelizacją ustawy o chorobach zakaźnych, która ma objąć szczepienia obowiązkowe elektroniczną kartą szczepień. Do przygotowania pozostają też zakupy szczepionek oraz organizacja pracy POZ. Wiceminister zwróciła uwagę, że obecny kalendarz nie przewiduje rutynowego szczepienia obowiązkowego w wieku dziewięciu lat, więc trzeba zaplanować zarówno rozpoczęcie szczepienia, jak i podanie kolejnej dawki we właściwym terminie. Dla rodzin dostępna pozostaje obecna ścieżka bezpłatnych szczepień w POZ i w szkołach, które je organizują.

Dyskusja
Komentarze