Nagroda Nobla 2025: limfocyty Treg i nowe nadzieje w onkologii

W 2025 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny przyznano Mary E. Brunkow, Fredowi Ramsdellowi i Shimonowi Sakaguchiemu za przełomowe odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej i roli limfocytów T regulatorowych (Treg). Ich badania otwierają ogromne perspektywy w terapii nowotworów, w kontekście immunoonkologii.

Niwolumab podskórny ze zgodą FDA

Niwolumab został zaakceptowany przez Food and Drug Administration (FDA) dla podania podskórnego w ramach zatwierdzonych wskazań u dorosłych pacjentów z nowotworami litymi. Rozwijające się terapie wymagają poszukiwania opcji podawania leku, które zmniejszą obciążenie pacjentów leczeniem, jednocześnie poprawiają wydajność systemów opieki zdrowotnej. Wykazano już, że podskórne (sc) dostarczanie terapii w przypadku różnych wskazań nowotworowych jest skuteczne i dobrze tolerowane. Pacjenci zazwyczaj preferują podawanie podskórne zamiast infuzji dożylnej, która ma krótszy czas zaangażowania personelu medycznego, co ma szansę poprawić wykorzystanie zasobów opieki zdrowotnej i zmniejszyć obciążenie administracyjne. Podskórny niwolumab dla kogo? Zatwierdzenie dotyczy stosowania niwolumabu i hialuronidazy-nvhy jako monoterapii, terapii podtrzymującej po zakończeniu […]

Nagroda Nobla 2025 – co zostało odkryte?

Laureaci zostali uhonorowani „za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej” – czyli mechanizmów, które chronią organizm przed nadmierną reakcją układu odpornościowego przeciw własnym tkankom.

Pierwszy kluczowy krok wykonał Shimon Sakaguchi w 1995 roku, identyfikując populację limfocytów T regulatorowych i dowodząc, że tolerancja immunologiczna nie zależy wyłącznie od eliminacji autoreaktywnych komórek w grasicy („central tolerance”), lecz także od mechanizmów hamujących działanie tych komórek już w obwodzie. Później Brunkow i Ramsdell zidentyfikowali gen FOXP3 jako kluczowy regulator rozwoju i funkcji Treg – jego mutacje przyczyniają się do zaburzeń autoimmunologicznych.

To mocne stwierdzenie – wskazuje, że poznanie mechanizmów regulujących działanie układu odpornościowego było dotąd jednym z największych wyzwań immunologii.

Związek z onkologią – szanse i wyzwania

Choć Nobel przyznano głównie w kontekście autoimmunologii i tolerancji immunologicznej, odkrycia te mają ogromne znaczenie w onkologii. Limfocyty T regulatorowe występują często w mikrośrodowisku guza, gdzie mogą hamować efekty immunologiczne skierowane przeciw komórkom nowotworowym, tworząc „osłonę immunologiczną” dla guza.

W praktyce oznacza to, że manipulacja aktywnością Treg – ich osłabianie lub modulowanie – staje się atrakcyjną strategią w immunoterapii nowotworów. W literaturze opisuje się ponad 200 aktywnych badań klinicznych, które eksplorują terapie modulujące tolerancję obwodową i funkcję komórek Treg, w chorobach autoimmunologicznych, transplantologii, ale także w nowotworach.

Jednak blokowanie Treg musi być prowadzone bardzo ostrożnie – nadmierna aktywacja układu odpornościowego może prowadzić do efektów ubocznych, w tym autoagresji. Balans między stymulowaniem odpowiedzi przeciwnowotworowej a zachowaniem tolerancji to jedno z największych wyzwań przyszłości.

• Eksperci NIO na ASCO 2026
• Medycyna personalizowana w raku żołądka? Są brakujące puzzle (wideo)
• Katarzyna Pogoda z komentarzem podwójnego przełomu w terapii HER2-dodatniego raka piersi.
• DESTINY-Breast11: przełom w leczeniu neoadjuwantowym HER2-dodatniego raka piersi
• Trastuzumab derukstekan nowym standardem leczenia adjuwantowego HER2+ raka piersi wysokiego ryzyka? DESTINY-Breast05 na ESMO

Potencjał na przyszłość – co może przynieść to odkrycie?

1. Nowe leki immunomodulujące – inhibitory lub modyfikatory funkcji Treg, które mogą zwiększyć skuteczność immunoterapii w nowotworach.
2. Personalizacja terapii nowotworowych – analiza proporcji i aktywności Treg w guzie jako wskaźnik rokowniczy lub predyktor skuteczności immunoterapii.
3. Kompleksowe podejście w onkologicznym leczeniu kombinacyjnym – łączenie standardowych terapii (chemioterapia, radioterapia) z modulacją tolerancji immunologicznej.
4. Bezpieczne stosowanie w chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepach – wykorzystanie Treg do zapobiegania odrzutom i kontrolowania agresji immunologicznej.

To odkrycie staje się fundamentem nowego obszaru badań: zrozumienie jak utrzymać równowagę immunologiczną, by ostatecznie „przekierować” układ odpornościowy tak, by działał skutecznie przeciw nowotworom, ale nie przeciw własnemu organizmowi.